Quạt làm mát két nước ô tô là gì? Vai trò, Nguyên nhân hư hỏng và kiểm tra

Quạt làm mát két nước ô tô là bộ phận quan trọng trong hệ thống làm mát, giúp hạ nhiệt nước làm mát và duy trì nhiệt độ ổn định cho động cơ. Khi quạt hoạt động kém hoặc bị hỏng, xe rất dễ gặp tình trạng quá nhiệt, ảnh hưởng đến hiệu suất và độ bền động cơ. Bài viết sau Phukiensuzuki giúp bạn hiểu rõ vai trò, nguyên nhân hư hỏng và cách kiểm tra quạt làm mát két nước ô tô để kịp thời xử lý.

Quạt làm mát két nước ô tô là gì?

Quạt làm mát két nước ô tô (còn gọi là quạt két nước, quạt gió két nước) là bộ phận quan trọng nằm phía sau két nước tản nhiệt. Chức năng chính của quạt là tạo luồng gió cưỡng bức đi qua két nước, giúp làm mát động cơ trước khi dung dịch này tiếp tục tuần hoàn trong hệ thống. 

Trong điều kiện xe chạy nhanh trên đường thoáng, luồng gió tự nhiên từ môi trường bên ngoài đã đủ để hỗ trợ quá trình tản nhiệt. Tuy nhiên, khi xe di chuyển chậm, dừng lâu, kẹt xe hoặc vận hành trong điều kiện bật điều hòa gió tự nhiên không đủ mạnh. Lúc này, quạt làm mát két nước ô tô sẽ tự động kích hoạt để duy trì nhiệt độ động cơ ở mức an toàn. 

Có thể nói, dù kích thước không lớn nhưng quạt két nước đóng vai trò “sống còn”, giúp ngăn ngừa tình trạng quá nhiệt và bảo vệ động cơ bền bỉ theo thời gian. 

Cấu tạo quạt làm mát két nước ô tô 

Trên hầu hết các dòng xe hiện nay, quạt làm mát két nước ô tô sử dụng quạt điện với các bộ phận chính sau: 

Cánh quạt làm mát két nước 

Cánh quạt thường được chế tạo từ nhựa tổng hợp chịu nhiệt và chịu lực tốt. Thiết kế cánh giúp tối ưu luồng gió, tăng hiệu quả làm mát và giảm tiếng ồn khi vận hành. 

Một số dòng phổ biến trên thị trường như cánh quạt làm mát két nước được đánh giá cao về độ và hiệu suất. 

Mô tơ/motor quạt làm mát két nước

Mô tơ quạt làm mát két nước (hay motor quạt làm mát két nước) là bộ phận trung tâm, đảm nhiệm việc quay cánh quạt. Motor nhận tín hiệu điều khiển từ ECU để điều chỉnh tốc độ phù hợp với nhiệt độ động cơ.
Trong đó, các dòng motor quạt làm mát két nước – SV 30 thường được sử dụng cho xe yêu cầu khả năng làm mát ổn định và bền bỉ.

Rơ-le và cầu chì

Rơ-le có nhiệm vụ đóng/ngắt dòng điện cấp cho quạt, trong khi cầu chì giúp bảo vệ mạch điện, tránh hiện tượng quá tải hoặc chập cháy khi xảy ra sự cố.

Cảm biến nhiệt độ nước làm mát

Cảm biến được lắp trên thân máy hoặc đường ống nước làm mát, liên tục gửi tín hiệu về ECU. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng cho phép, hệ thống sẽ kích hoạt quạt.

Lưu ý: Một số xe đời cũ vẫn sử dụng quạt cơ dẫn động bằng dây đai, nhưng hiện nay loại này ít phổ biến trên xe du lịch.

Nguyên lý hoạt động của quạt làm mát két nước ô tô

Hoạt động của quạt làm mát két nước ô tô được ECU điều khiển dựa trên nhiều yếu tố như:

• Nhiệt độ nước làm mát

• Tốc độ động cơ

• Trạng thái bật/tắt điều hòa

Thông thường:

• Khi xe vừa khởi động → quạt chưa hoạt động

• Khi động cơ đạt nhiệt độ làm việc (khoảng 90–100°C, tùy dòng xe) → quạt quay ở tốc độ thấp

• Khi xe chạy lâu, trời nóng hoặc bật điều hòa → quạt quay tốc độ cao

Một số mẫu xe hiện đại còn sử dụng quạt hai cấp hoặc quạt biến tốc, giúp điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện vận hành thực tế.

Tác dụng của quạt làm mát két nước ô tô 

Quạt làm mát két nước ô tô không đơn thuần chỉ là một cánh quạt hỗ trợ tản nhiệt, mà đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ toàn bộ hệ thống động cơ. Bộ phận này giúp duy trì nhiệt độ ổn định, đảm bảo xe vận hành an toàn và bền bỉ trong mọi điều kiện. 

Các tác dụng quan trọng của quạt làm mát két nước ô tô có thể kể đến như: 

• Tăng hiệu quả làm mát cho két nước và nước làm mát động cơ, đặc biệt khi xe chạy chậm hoặc dừng lâu. 
• Duy trì nhiệt độ làm việc tối ưu động cơ, hạn chế tình trạng quá nhiệt. 
• Ngăn ngừa hiện tượng sôi nước làm mát, vênh mặt máy hoặc hư gioăng quy lát khi xe kẹt xe, nổ máy lâu và vẫn bật điều hòa. 
• Bảo vệ động cơ và hệ thống làm máy, giúp kéo dài tuổi thọ các chi tiết liên quan. 

Trong trường hợp quạt làm mát két nước ô tô không hoạt động đúng cách, nhiệt độ động cơ có thể tăng cao đột ngột, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như bó máy, gãy piston hoặc thậm chí nổ két nước. 

Nguyên nhân khiến quạt làm mát két nước ô tô không quay hoặc bị hỏng

Tình trạng quạt làm mát két nước ô tô không chạy là lỗi khá phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, liên quan đển cả hệ thống điện lẫn cơ khí. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất: 

Hư cảm biến nhiệt độ nước làm mát

Cảm biến nhiệt độ có nhiệm gửi tín hiệu về ECU để điều khiển quạt làm mát két nước ô tô hoạt động. Khi cảm biến bị hỏng hoặc gửi tín hiệu sai, ECU sẽ không kích hoạt quạt dù động đã quá nóng, dẫn đến nguy cơ sôi nước làm mát. 

Cầu chì quạt bị cháy

Cầu chì thường nằm trong hộp cầu chì khoang máy. Khi cầu chì cháy, mạch điện cấp cho motor quạt làm mát két nước sẽ bị ngắt hoàn toàn, khiến quạt không thể quay. 

Rơ-le quạt két nước bị hỏng

Rơ-le có nhiệm vụ đóng/ngắt dòng điện cho quạt. Nếu rơ-le kẹt hoặc bị hỏng, quạt làm mát két nước ô tô sẽ không nhận được nguồn điện, dù cảm biến và ECU vẫn hoạt động bình thường. 

Mô tơ quạt làm mát két nước bị yếu hoặc chết

Sau thời gian dài sử dụng, mô tơ quạt làm mát két nước (hay motor quạt làm mát két nước) có thể bị mòn chổi than, cháy cuộn dây hoặc kẹt trục. Khi đó, dù có điện cấp vào, quạt vẫn không quay hoặc quay rất yếu, cần thay mới motor hoặc cả cụm quạt.

Cánh quạt làm mát két nước bị hư hỏng

Cánh quạt nhựa theo thời gian có thể bị giòn, nứt, gãy hoặc mất cân bằng. Điều này khiến quạt rung mạnh, phát tiếng ồn lớn, gió yếu và giảm hiệu quả làm mát. Một số trường hợp cần thay cánh quạt làm mát két nước để đảm bảo khả năng tản nhiệt ổn định.

Khi nào cần sửa chữa quạt làm mát két nước?

– Quạt không hoạt động: Đây là hư hỏng thường gặp nhất, nguyên nhân có thể do motor quạt hỏng, nối dây mất liên lạc, hoặc do rơle quạt bị hỏng.

– Đĩa cánh quạt bị gãy, gẫy hoặc vỡ: Đây là vấn đề khác thường xảy ra, có thể do rỉ sét hoặc độ tuổi của chiếc xe.

– Rỉ nước vào quạt: Nếu két nước chứa chất pha trộn không đúng và chất tẩy rửa, hay bị rò rỉ, thì nó có thể làm cho quạt bị ăn mòn và dễ gãy.

– Máy quạt quay không đều: Nếu quạt bị giựt, rung lắc, quay không đều, thường là do bạc đạn hay trục của động cơ bị hư hại.

– Quạt quá ồn: Nguyên nhân có thể là do quạt đang bị va chạm với gì đó khi quay, hoặc do động cơ của nó quá yếu.

– Phần điện tử của quạt hỏng: Điều này bao gồm các bộ điều khiển nhiệt độ và các linh kiện điện khác. Nếu quạt không thể điều chỉnh tốc độ hoặc nhiệt độ, thì có thể do các phần này đã hỏng.

Cần sửa chữa quạt làm mát két nước khi bạn thấy nhiệt độ động cơ tăng cao hoặc khi không có luồng khí lạnh được thổi từ các ổ gió. Bạn cũng nên kiểm tra và bảo dưỡng quạt định kỳ để đảm bảo hoạt động hiệu quả của hệ thống làm mát.

Cách kiểm tra quạt làm mát két nước ô tô đơn giản và chính xác

Việc kiểm tra quạt làm mát két nước ô tô định kỳ giúp phát hiện sớm các sự cố tiềm ẩn, hạn chế tình trạng quá nhiệt động cơ. Dưới đây là các bước kiểm tra quạt làm mát két nước ô tô cơ bản mà bạn có thể tự thực hiện.

Quan sát quạt làm mát két nước ô tô khi xe nổ máy

Đây là cách kiểm tra đơn giản và nhanh nhất:

• Khởi động xe và bật điều hòa

• Chờ khoảng 5–10 phút để nhiệt độ động cơ tăng

• Quan sát xem quạt làm mát két nước ô tô có quay hay không

Nếu quạt làm mát két nước ô tô không chạy, khả năng cao quạt hoặc hệ thống điều khiển (cảm biến, rơ-le, ECU) đang gặp vấn đề.

Kiểm tra cầu chì và rơ-le quạt làm mát két nước ô tô

Hệ thống điện là nguyên nhân phổ biến khiến quạt không hoạt động:

• Tra sơ đồ cầu chì để xác định đúng vị trí cầu chì và rơ-le quạt

• Tháo cầu chì kiểm tra xem có bị đứt hoặc cháy không

• Thử đổi rơ-le khác cùng loại để kiểm tra khả năng đóng/ngắt điện

Nếu cầu chì hoặc rơ-le hỏng, quạt làm mát két nước ô tô sẽ không nhận được nguồn điện.

Kiểm tra nguồn điện cấp cho mô tơ quạt làm mát két nước

Bước này giúp xác định chính xác lỗi nằm ở đâu:

• Tháo giắc điện cấp vào mô tơ quạt làm mát két nước

• Dùng đồng hồ VOM đo điện áp

Có điện áp → khả năng cao mô tơ quạt làm mát két nước đã hỏng
Không có điện áp → lỗi có thể đến từ cảm biến nhiệt độ, ECU hoặc dây điện

Kiểm tra mô tơ quạt làm mát két nước bằng nguồn điện trực tiếp

Đây là cách kiểm tra chính xác nhất tình trạng mô tơ:

• Dùng dây câu trực tiếp từ ắc quy vào motor quạt làm mát két nước

• Quan sát phản ứng của motor

Nếu motor quạt làm mát két nước không quay, có thể kết luận mô tơ đã hỏng và cần thay mới để đảm bảo khả năng làm mát động cơ.

Câu hỏi thường gặp về quạt két nước ô tô (FAQ)

Quạt két nước ô tô không chạy có nguy hiểm không?

Có, và mức độ nguy hiểm khá cao. Khi quạt két nước ô tô không hoạt động, nước làm mát không được hạ nhiệt kịp thời, khiến nhiệt độ động cơ tăng nhanh, đặc biệt khi xe chạy chậm, dừng lâu hoặc bật điều hòa.

Nếu tình trạng này kéo dài, xe có thể gặp các rủi ro nghiêm trọng như:

• Sôi nước làm mát

• Động cơ quá nhiệt, chết máy giữa đường

• Cong vênh mặt máy, hư gioăng quy lát

• Giảm tuổi thọ và hiệu suất động cơ

Quạt két nước ô tô kêu to nguyên nhân là gì?

Hiện tượng quạt két nước ô tô phát ra tiếng ồn lớn, rung mạnh thường xuất phát từ các nguyên nhân sau:

• Cánh quạt bị nứt, gãy hoặc mất cân bằng, gây rung khi quay

• Mô-tơ quạt bị khô mỡ, bạc đạn mòn, phát ra tiếng rít hoặc ù

• Lắp đặt sai kỹ thuật sau khi sửa chữa hoặc thay thế

• Dị vật mắc vào cánh quạt hoặc lồng quạt

Có thể tự kiểm tra quạt két nước ô tô tại nhà không?

Có thể kiểm tra ở mức cơ bản, nếu bạn có kiến thức và dụng cụ phù hợp, bao gồm:

• Đồng hồ đo điện (VOM)

• Biết vị trí cầu chì và rơ-le quạt két nước

• Có thể quan sát và kiểm tra mô-tơ quạt

Bạn có thể kiểm tra các bước như: quan sát quạt khi bật điều hòa, kiểm tra cầu chì – rơ-le, đo điện áp cấp vào mô-tơ.
Tuy nhiên, với các lỗi liên quan đến ECU, cảm biến nhiệt độ hoặc mạch điện phức tạp, nên đưa xe đến garage để được kiểm tra chuyên sâu bằng thiết bị chẩn đoán.

Có nên mua quạt két nước ô tô cũ không?

Không khuyến khích sử dụng quạt két nước ô tô cũ.
Các sản phẩm đã qua sử dụng thường tiềm ẩn nhiều rủi ro như:

• Mô-tơ bị yếu, mòn chổi than

• Tuổi thọ ngắn, dễ hỏng sau thời gian ngắn sử dụng

• Hiệu quả làm mát kém, khó phát hiện lỗi bên trong

Để đảm bảo an toàn và độ bền cho động cơ, bạn nên ưu tiên quạt két nước mới, hàng chính hãng hoặc OEM tiêu chuẩn, phù hợp đúng dòng xe.

Thiện Auto – Phukiensuzuki chuyên phụ kiện phụ tùng Suzuki Hồ Chí Minh 

Bạn có thể liên hệ ngay Thiện Auto để được sửa chữa nhé! Xem thêm các phụ tùng Suzuki tại đây.

Chúng tôi luôn đi đầu trong việc cập nhật các sản phẩm phụ tùng mới nhất.Thiện Auto – Chuyên Suzuki là địa chỉ lắp đặt uy tín tại thành phố Hồ Chí Minh. Nếu bạn muốn biết thêm thông tin có thể liên hệ với Thiện Auto qua:

Nếu đang tìm kiếm trung tâm bảo dưỡng xe ô tô Suzuki Hồ Chí Minh chuyên nghiệp, hãy liên hệ Phukiensuzuki – Thiện Auto để được tư vấn và hỗ trợ tận tình. Anh em còn thắc mắc về giá cả, dịch vụ bảo dưỡng Suzuki hãy liên hệ ngay hotline 0986548436 – 0938395022 hoặc thông tin dưới đây để được tư vấn chi tiết.

– Địa chỉ: 731 Đỗ Xuân Hợp, Phường Phú Hữu, Thành phố Thủ Đức, TP. HCM

– Hotline: 0986548436 – 0938395022

– Thời gian làm việc: 8:00 AM – 18:00 PM

– Tiktok: Tiktok Thiện Auto

– Youtube: YouTube Thiện Auto

– Fanpage: Facebook Thiện Auto

– Instagram: Instagram Thiện Auto

(Phukiensuzuki thuộc quyền quản lý của Thiện Auto)